Greeks!interviewκόσμος

Γνώση χωρίς “δεσμά”. Δημιουργική γραφή στις φυλακές.

main

Greeks!interviewκόσμος

Γνώση χωρίς “δεσμά”. Δημιουργική γραφή στις φυλακές.


Αυτές τις ημέρες κυκλοφόρησαν δυο βιβλία μέσα στα εκατοντάδες χιλιάδες βιβλία που κυκλοφορούν στον κόσμο μας. Δυο βιβλία ξεχωριστά που γράφτηκαν από αγόρια και κορίτσια, άνδρες και γυναίκες που ζούνε μέσα στις φυλακές.  Στα Διαβατά της Θεσσαλονίκης , στη Λάρισα , στο Δομοκό.  Εδώ και 5 χρόνια ξεκίνησε με πρωτοβουλία του Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών «Δημιουργική Γραφή» του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας αλλά και των δ/ντων των σχολείων δεύτερης ευκαιρίας που λειτουργούν μέσα στις φυλακές. Το όλο πρόγραμμα έχει εντελώς εθελοντική βάση.  Η Καλλιόπη Πασιά είναι ένας από τους εθελοντές που εδώ και μερικά χρόνια διδάσκει δημιουργική γραφή στα “παιδιά” που φοιτούν στα σχολεία δεύτερης ευκαιρίας των φυλακών. Στην κουβέντα μαζί της μας μιλά για την εμπειρία της αλλά και την σημασία της δεύτερης ευκαιρίας και πως αυτή εκφράζεται μέσα από προγράμματα σαν αυτό.

συνέντευξη : Μαρία Αμανατίδου 

-Πώς αποφασίσατε να ασχοληθείτε με τη δημιουργική γραφή και μάλιστα να διδάξετε; 

Ανέκαθεν αγαπούσα το διάβασμα και τη διαδικασία της γραφής. Έχω παρακολουθήσει αρκετά σεμινάρια, εδώ στη Θεσσαλονίκη, αλλά και κατά την παραμονή μου στην Αθήνα, εδώ και πολλά χρόνια, στην ανάγκη και την επιθυμία μου να βρίσκομαι διαρκώς σε τριβή με τη συγγραφή. Η σύνδεση και η σχέση αυτή μεγάλωσε ακόμη περισσότερο με την εισαγωγή μου και την παρακολούθηση του Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών «Δημιουργική Γραφή» του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας. Εκεί είχα τη δυνατότητα να έρθω σε επαφή με πολλά και διαφορετικά αντικείμενα : ποίηση, πεζό λόγο, σενάριο, θεατρική γραφή. Το μεγαλύτερο όμως όφελος που αποκόμισα, πέρα από τα ερεθίσματα που μας δόθηκαν από τους καθηγητές μας αλλά και τους ίδιους τους συμφοιτητές μας, ήταν η προσπάθειά μου να συμμετέχω η ίδια στη διαδικασία της διδαχής της συγγραφικής τέχνης. Πόσο μάλλον η συμμετοχή μου σε προγράμματα διδασκαλίας σε καταστήματα κράτησης. Το όλο Πρόγραμμα έχει ξεκινήσει με πρωτοβουλία του Τμήματος και του Καθηγητή μας κ. Τριαντάφυλλου Κωτόπουλου, σε συνεργασία με τους Διευθυντές των Σχολείων Δεύτερης Ευκαιρίας που στεγάζονται εντός των Καταστημάτων Κράτησης. Το πρώτο ΣΔΕ, στο οποίο λειτουργεί εδώ και πέντε χρόνια η εθελοντική παράδοση των μαθημάτων είναι στα Διαβατά, το 3ο ΣΔΕ Διαβατών με Διευθύντρια την κα Μαίρη Γκρίζου. Ακολουθήσαν το 2ο ΣΔΕ Λάρισας, με Διευθυντή τον κο Γιώργο Τράντα και το 1ο ΣΔΕ Δομοκού με Διευθυντή τον κο Δημήτρη Μπατζάκα. Ανάλογες προσπάθειες γίνονται πλέον και στον Κορυδαλλό, στη Νιγρίτα, στα Ιωάννινα και στην Πάτρα.

Γνώση χωρίς "δεσμά"

-Πώς είναι η εμπειρία του να διδάσκει κανείς δημιουργική γραφή μέσα στις φυλακές; 

 Είναι μια μοναδική εμπειρία, από πολλές απόψεις. Καταρχάς να τονίσω ότι πρόκειται για εθελοντική δράση, που σημαίνει ότι οι φοιτητές και συνεργάτες του Τμήματος του Πανεπιστημίου συμμετέχουν εθελοντικά με την παρουσία και τις γνώσεις τους, ενισχύοντας το όλο πρόγραμμα, έχοντας πάντα τη βοήθεια και τη στήριξη του Σχολείου. Πρόκειται για έναν χώρο, αυτόν των φυλακών, όπου επικρατούν ειδικές συνθήκες. Ας ξεκινήσουμε με το γεγονός ότι πρόκειται για μια κατάσταση εγκλεισμού στην οποία οι εκπαιδευόμενοι – μαθητές βρίσκονται χωρίς να το επιθυμούν. Το Σχολείο είναι το μόνο σημείο στο οποίο μπορούν να νιώσουν περισσότερο ελεύθεροι. Και το μάθημα της δημιουργικής γραφής τους δίνει τη δυνατότητα αυτή στον μέγιστο βαθμό. Μπορούν να εκφραστούν, να καταθέσουν πάνω στην λευκή κόλλα συναισθήματα, σκέψεις, όνειρα, προβληματισμούς, χωρίς να φοβούνται αν αυτό είναι λάθος ή σωστό, καλό ή κακό, νόμιμο ή παράνομο. Στο Σχολείο, και στο μάθημά μας συναντιώνται άνθρωποι που μιλάν άλλη γλώσσα, πιστεύουν σε άλλο Θεό, έχουν διαφορετικό υπόβαθρο κοινωνικό – πολιτικό, έρχονται από άλλες χώρες. Κι όμως είναι το σημείο συνάντησής τους, τόσο για τους ίδιους όσο και για βασικές αξίες και συναισθήματα που είναι καθολικά και πανανθρώπινα.

Πως είναι να μπαίνει κανείς μέσα σε μια φυλακή γνωρίζοντας ότι θα συναντήσει εκεί ανθρώπους που προφανώς παρέβησαν το νόμο; 

Το στοίχημα και το κέρδος στην όλη ιστορία είναι ακριβώς αυτό : το να σπάσεις τα στερεότυπα που κουβαλάς μέσα σου. Όχι γιατί εσύ το επιθυμείς, αλλά γιατί οι καταστάσεις σου το αποδεικνύουν. Όλοι οι διδάσκοντες, ως άνθρωποι, ξεκινάμε με κάποιες σκέψεις στο μυαλό μας. Δεν μπορείς να παραβλέψεις το γεγονός ότι αυτοί οι άνθρωποι, τους οποίους θα συναντήσεις ως μαθητές σου, έχουν τελέσει παράνομες πράξεις, μερικές μάλιστα άξιες βαρέων ποινών. Ωστόσο, στην πορεία, πολύ σύντομα μάλιστα, διαπιστώνεις ότι η σχολική σου τάξη αποτελείται από ανθρώπους που φέρονται με σεβασμό, αναγνωρίζουν και τιμούν την προσπάθειά σου, προσπαθούν και δεν διστάζουν να εκτεθούν, να εκφράσουν ακόμη και μεταμέλεια. Όσο περνάει ο καιρός και διαβάζεις τα κείμενά τους, περνάς ώρες μαζί τους, προσγειώνεσαι και εσύ, ως «ελεύθερος και προνομιούχος» άνθρωπος, διαπιστώνοντας ότι πολλές φορές κάποιες καταστάσεις είναι αποτέλεσμα του περιβάλλοντος και όχι μόνο προσωπικών επιλογών, ότι θα μπορούσες και εσύ, υπό αντίστοιχες συνθήκες, να βρίσκεσαι στην ίδια κατάσταση. Και το πιο σημαντικό από όλα, ως «άνθρωπος των γραμμάτων» πατάς γερά στη γη όταν βλέπεις ότι άνθρωποι που δεν έχουν διαβάσει ποτέ ένα βιβλίο ή δεν έχουν ξαναγράψει ποτέ, φέρουν μέσα τους και καταθέτουν στο χαρτί υλικό λογοτεχνικής αξίας. Μετριάζεις έτσι και τη δική σου ματαιοδοξία και απολαμβάνεις τη μοιρασιά και την εμπειρία.

Γνώση χωρίς "δεσμά"

-Τι σας έχει διδάξει προσωπικά η εμπειρία αυτή; έχετε συνδεθεί με κάποιους από τους μαθητές σας; 

 Τα μαθήματα που έχω πάρει από τους μαθητές μου είναι πολλά. Σε μεγάλο βαθμό σας τα ανέλυσα και παραπάνω. Νιώθω ότι έχω γίνει καλύτερος άνθρωπος, γιατί έμαθα να κατανοώ και να αξιολογώ ανθρώπους και καταστάσεις καλύτερα, να είμαι ευγνώμων για πράγματα που θεωρούμε όλοι δεδομένα, από το πιο μικρό υλικό αντικείμενο, μέχρι τον έναστρο ουρανό το βράδυ που ένας φυλακισμένος δεν μπορεί να αντικρύσει από το κελί του. Έχω μάθει πράγματα από τους μαθητές μου και όσον αφορά στο κομμάτι της γραφής. Η ματιά τους είναι καθαρή και ακριβοδίκαιη, δεν σου χαρίζονται, σε τιμούν εκεί που πιστεύουν ότι αξίζει κάτι αληθινά. Και η ίδια η γραφή τους κρύβει μέσα αυτό το κομμάτι της αλήθειας και του ανεπιτήδευτου που κάνει ένα κείμενο προσιτό και ερεθιστικό για έναν αναγνώστη. Τέλος, οι μαθητές μου με έμαθαν να είμαι δασκάλα τους. Αυτό θα τους το χρωστώ και με αυτή την αγάπη που εισέπραξα θα πορεύομαι για καιρό.

Όσον αφορά στο κομμάτι της σύνδεσης, οι ισορροπίες είναι πολύ λεπτές και οι συνθήκες ιδιαίτερες. Αυτό που μπορώ να πω είναι ότι ουδέποτε με έκαναν, σε όσους χώρους βρέθηκα, και με όσους διαφορετικούς ανθρώπους, να αισθανθώ άσχημα ή αμήχανα. Σέβονται και αναγνωρίζουν. Και χαρά όλων εμάς που είμαστε δάσκαλοί τους είναι να τους δούμε στο μετά, έξω, να κουβαλούν αυτή τη γνώση και την εμπειρία ως όπλο για την επανένταξη και τη συνέχειά τους στην κοινωνία.

Στους ίδιους πόσο είναι το σημαντικό είναι αυτό που γίνεται; Έχει αντίκτυπο στην ζωή τους μέσα στη φυλακή και στην ψυχολογία τους; 

Είναι πολύ πρόσφατη η έκδοση των βιβλίων με τις ιστορίες τους. Τα κρατώ στα χέρια μου και αυτές τις μέρες μοιράστηκα τη χαρά μαζί τους, να βλέπουν το όνομά τους τυπωμένοσε ένα βιβλίο που κυκλοφορεί στα χέρια του κόσμου. Αυτό από μόνο του είναι ένδειξη αποδοχής. Ο κόσμος γνωρίζει ότι αυτοί οι άνθρωποι έχουν κι ένα άλλο πρόσωπο πέρα από αυτό που επικρατεί σαν σκέψη, αυτό του κακού και παράνομου. Το βιβλίο φτάνει στα χέρια της οικογένειάς τους και αυτό είναι το καμάρι τους, ότι μέσα στη φυλακή κάνουν και κάτι καλό. Αν μπούμε στην ουσία, του ίδιου του μαθήματος, το κέρδος είναι πολλαπλό. Περνούν ευχάριστα την ώρα τους, γνωρίζουν νέους ανθρώπους –τους δασκάλους τους-, έρχονται σε επαφή με τη λογοτεχνία, βγάζουν από μέσα τους με δημιουργικό τρόπο όλο αυτό το δυναμικό που παραμένει βαθιά κρυμμένο, υλικό που ούτε οι ίδιοι ήξεραν ότι υπήρχε. Ενισχύεται η αυτοεκτίμησή τους, η ενσυναίσθηση και οι κοινωνικές δεξιότητες. Είναι κάτι για το οποίο, στο τέλος της ημέρας αλλά και του προγράμματος, νιώθουν περήφανοι. Και αυτό είναι πολύ σημαντικό.

Γνώση χωρίς "δεσμά"

 

Τα δυο βιβλία Εκ προμελέτης και Φυγής ευκαιρία φιλοξενούνται στη Θεσσαλονίκη στα γεμάτα όμορφα βιβλία ράφια των Ακυβέρνητες Πολιτείες Συνεργατικό Βιβλιοπωλείο-Καφέ, στην οδό Σβώλου. Το κόστος τους είναι 5 ευρώ το καθένα και τα έσοδα θα διατεθούν για τις ανάγκες λειτουργίας των Σχολείων και των μαθητών (στη δε Λάρισα και για ενίσχυση του Συλλόγου Συλλόγου ΔΙΕΞΟΔΟΣ για το σωφρονισμό & την επανένταξη).

Ποια είναι η άποψη σου;

Αρέσει σε %d bloggers: